Bezwaren tegen Welstandsbeleid Windmolenlijnopstellingen NOP

Gemeente Noordoostpolder
Aan het College van Burgemeester en Wethouders

Naar aanleiding van uw bekendmaking in Flevopost van 17 juni 2009 dienen de Stichting Erfgoed Urk en het Comité Urk Briest hierbij een zienswijze in met betrekking tot uw voorgenomen Welstandsbeleid Windmolenlijnopstellingen Noordoostpolder.

Genoemd welstandsbeleid wordt door u speciaal ontwikkeld ter voorbereiding op een toekomstige bouwaanvraag voor het geplande mega-windmolenpark langs de Noorder-, Wester- en Zuidermeerdijken. Hoewel wij geen ingezetenen van de gemeente Noordoostpolder, zijn wij naar onze mening wel belanghebbenden en hebben wij daarom het recht een zienswijze in te dienen.

Ter onderbouwing van onze positie willen wij hieronder eerst onze organisaties aan u voorstellen. Daarna zullen wij inhoudelijk ingaan op uw voorgenomen Welstandsbeleid.

Urk Briest
Het Comité Urk Briest organiseert sinds de zomer van 2008 het verzet van de Urker bevolking tegen het geplande mega-windmolenpark van de Windkoepel Noordoostpolder. De dorpskom van Urk, met zijn duizend jaar oude zeefront, wordt straks van beide zijden door reusachtige windmolens ingesloten. Ondanks de enorme impact die dit ´ijzeren gordijn´ op het cultuurhistorisch erfgoed van Urk zal hebben, zijn de ruim 18.000 inwoners van Urk nooit bij de plannenmakerij betrokken. Met als enige argument dat de molens nu eenmaal niet op Urks grondgebied komen.

Vanwege deze miskenning van de belangen van Urk, briest Urk! De activiteiten van het comité worden dan ook breed gedragen. In korte tijd werden zo’n vijfduizend handtekeningen tegen het windmolenpark opgehaald. Deze heeft het comité op 8 april jongstleden aangeboden aan minister Verhoeven. De minister heeft bij die gelegenheid toegezegd dat de Urker bevolking meer inspraak zou krijgen in de uitwerking van de plannen.

Hiervan is tot nu toe niets terecht gekomen. Ook nu weer, bij de vaststelling van uw welstandsbeleid, wordt Urk er buiten gehouden. Wij mogen reageren op door u, zonder ons, ontwikkeld concept-beleid en moeten dan maar afwachten of u met onze zienswijze iets zult doen. Wij hadden ons bij de door de minister beloofde inspraak toch iets meer voorgesteld.

Stichting Erfgoed Urk
De Stichting Erfgoed Urk is opgericht op 24 juli 2009 om het cultuurhistorisch erfgoed van Urk beter te beschermen. Een aantal actuele zaken zijn hiervoor de aanleiding. Urk kreeg in 2007 de status van Beschermd Dorpsgezicht; een onafhankelijke instantie wordt nodig geacht om tegenwicht te bieden aan overheden en andere instellingen. Verder zijn er bedreigingen als gevolg van het geplande mega-windmolenpark in de Noordoostpolder. Ook worden volgens de initiatiefnemers bepaalde historische kwesties onvoldoende opgepakt, waaronder het behoud van het oude dorp, de oude zeewering en de Urker schedelkwestie.
 
De stichting heeft ten doel:
a. het in stand houden en herstellen van het cultuurhistorisch erfgoed van Urk;
b. het stimuleren van de belangstelling voor dat erfgoed in de breedste zin des woords;
c. het beschermen en verbeteren van de inbedding en inpassing van dat erfgoed in
de omgeving (tot zover het oog reikt);
d. en het verrichten van al hetgeen met het vorenstaande verband houdt of daartoe
bevorderlijk kan zijn.

Inmiddels wordt de Stichting Erfgoed Urk ondersteund door een aantal culturele organisatiesDe stichting acht het geplande windpark  een groot gevaar voor het unieke erfgoed van Urk en een onmiskenbare aantasting van het beschermde dorpsgezicht.  De komende maanden zal de stichting de Urker bevolking hierover verder informeren en ook het voortouw nemen in (juridische) stappen tegen het geplande windmolenpark.

Motie Zijlstra en brief minister Plasterk
Intussen kreeg Urk een belangrijke steun in de rug van de Tweede Kamer. Een petitie die het Comité Urk Briest op 7 april aanbood aan de vaste Kamercommissie voor Economische Zaken bleek de aanzet voor een motie waarin de Kamer de autoriteiten oproept om het beschermde dorpsgezicht van Urk te ontzien en in de besluitvorming rond het geplande windmolenpark rekening te houden met de maatschappelijke en cultuurhistorische waarden van Urk. Deze motie van het Kamerlid Zijlstra werd op 23 april door de Kamer aangenomen.


Tekst motie Zijlstra (23-04-2009)
De Kamer, constaterende dat nabij het dorp Urk een groot windmolenpark is gepland met windmolens met een tiphoogte van 200 meter;
overwegende dat het oude dorp Urk van cultuurhistorische waarde is en daarom als dorpsgezicht beschermd is op grond van de Monumentenwet;
constaterende dat de windmolens onmiskenbaar een visueel-ruimtelijke impact op het dorp Urk zullen hebben;
verzoekt de regering de horizon van het beschermde dorpsgezicht van Urk niet onnodig te vervuilen en in de besluitvorming rond het geplande windmolenpark rekening te houden met de maatschappelijke en cultuurhistorische waarden.

Gelukkig heeft ook minister Plasterk, die in 2007 de oude dorpskom van Urk aanwees als beschermd dorpsgezicht, zijn bezorgdheid uitgesproken.  In een brief aan het Urker gemeentebestuur stelt hij onder meer vast dat de windmolens onmiskenbaar een visueel-ruimtelijke impact op het dorp Urk zullen hebben en deelt hij de zorg van Urk voor vervuiling van onze horizon. De minister heeft zijn collega’s van EZ en VROM gevraagd de landschappelijke en cultuurhistorische waarden ook buiten het directe plangebied ten volle mee te wegen.

Passage uit brief minister Plasterk aan B&W van Urk (07-04-2009)
De windmolens zullen echter onmiskenbaar een visueel-ruimtelijke impact op het dorp Urk hebben. Ik deel uw zorg dat de horizon van uw mooie beschermde dorpsgezicht niet onnodig vervuild wordt. De collega’s van EZ en VROM zullen binnen de geschetste procedures alle bij de ontwikkeling van het windpark in het geding zijnde belangen in ogenschouw nemen. Ik heb hen gevraagd daarbij bijzonder alert te zijn op de gevolgen voor de landschappelijke en cultuurhistorische waarden, ook buiten het directe plangebied, en die ten volle mee te wegen. In het kader van de op te stellen Milieu Effectrapportage zal ik zelf mijn positie als wettelijk adviseur benutten om binnen de doelstellingen van het plan optimale keuzes ten aanzien van cultuurhistorie en landschap te bevorderen.

Deze vraag van minister Plasterk aan zijn collega’s kan niet zonder gevolgen blijven voor het welstandsbeleid van de gemeente Noordoostpolder, dat als toetsingskader bij toekomstige bouwaanvragen voor windmolens zal dienen. Volgens de minister dienen de landschappelijke en cultuurhistorische waarden ook buiten het plangebied ten volle mee te wegen. Hij doelt hiermee op de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het voormalige eiland Urk.

Welstandsbeleid Noordoostpolder
Puntsgewijs volgen hierna onze bedenkingen c.q. bezwaren tegen het voorgenomen Welstandsbeleid Windmolenlijnopstellingen Noordoostpolder.

BEZWAAR  1
Wij kunnen niet anders dan constateren dat het voorgenomen Welstandsbeleid Windmolenlijnopstellingen Noordoostpolder op geen enkele manier invulling geeft aan de motie Zijlstra en de oproep van minister Plasterk. Uit de openbare kennisgeving in Flevopost en uit de ter inzage gelegde tekst blijkt namelijk  niets van enige beoordeling van de effecten van windmolenopstellingen op de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van Urk .
U stelt dat het welstandsbeleid tot doel heeft ‘de uitvoering van de windmolenlijnopstellingen zo goed mogelijk te laten passen bij de ter plaatse aanwezige landschappelijke kenmerken’. Vervolgens maakt u echter uitsluitend gewag van landschappelijke aspecten van de Noordoostpolder zelf, die u betitelt met de termen ‘structuur’ en ‘rust’. Die kwalificaties passen inderdaad bij rechte dijken en wegen, rechthoekige kavels en een open, relatief dunbevolkt polderlandschap zoals dat in het westelijk deel van de Noordoostpolder bestaat. Maar ze passen niet bij het duizend jaar oude historische zeefront van het voormalige eiland Urk, met de dichte bebouwing van Urk, de visserijgebonden bedrijvigheid en de ook voor Nederlandse begrippen zeer hoge bevolkingsdichtheid.

BEZWAAR 2
U vergroot met uw voorgenomen welstandsbeleid het gebied waarop u welstandstoetsing mogelijk maakt met een enorm stuk open water, te weten de strook IJsselmeer die direct aan de westelijke en zuidwestelijke polderdijken grenst.
Dit open water heeft echter geheel unieke landschappelijke kenmerken, die door het geplande windmolenpark verloren zullen gaan. De nu nog goed herkenbare inbedding van Urk als eiland in de vroegere Zuiderzee  zal worden vervangen door indrukken van een industriegebied waar bewoning niet in past. Ons unieke, beschermde dorpsgezicht dreig daarmee te verworden tot ‘gebiedsvreemd’ element. Daarvoor baant uw welstandsbeleid de weg. Wij moeten daarom helaas concluderen dat uw beleid geen enkel oog voor de unieke landschappelijke kenmerken van het IJsselmeer.

BEZWAAR 3
Zoals gezegd betitelt u de landschappelijke aspecten van de Noordoostpolder met de termen ‘structuur’ en ‘rust’. U geeft een aantal richtlijnen, die ervoor moeten zorgen dat de geplande windmolens structuur benadrukken en rust doen ontstaan.
Het doet welhaast lachwekkend aan, ware het niet dat het om zo’n ernstige zaak gaat. Meerdere rijen gigantische windmolens tot 200 meter tiphoogte, die bij windparken in zee vanaf de kust niet eens zichtbaar mogen zijn omdat ze de horizon vervuilen, zouden de structuur van de 7,5 meter hoge polderdijken ‘benadrukken’? En meer of minder snel draaiende wieken met de spanwijdte van een Boeing 747 zouden ‘rust doen ontstaan’? Dit valt ons inziens aan geen enkel weldenkend mens uit te leggen. In ieder geval worden deze kwalificaties in het voorgenomen welstandsbeleid volstrekt niet dan wel onvoldoende onderbouwd!

BEZWAAR 4
Uw kwalificaties structuur en rust zijn ons inziens volstrekt onvoldoende om het unieke landschap van de (westelijke) Noordoostpolder te omschrijven. Een zeer belangrijk, wellicht hét belangrijkste, kenmerk is namelijk ook ruimte c.q. openheid. In de ‘Besluitvormende nota aan Burgemeester en Wethouders no. 11214 d.d. 26 mei 2009’, die ten grondslag ligt aan het voorgenomen welstandsbeleid, wordt openheid wél als relevant landschappelijk aspect genoemd. Het is ons volstrekt onduidelijk waarom u daar in het welstandsbeleid aan voorbijgaat.
Het zal een ieder duidelijk zijn dat een industrieel complex van reusachtige windmolens, dat de gehele westelijke en zuidwestelijke Noordoostpolder omsluit, een definitief einde maakt aan de kenmerkende ruimte en openheid van het gebied. Juist het contrast tussen het jonge, open, ruimtelijke polderlandschap en het oude, compacte, klein-stedelijke landschap van Urk zorgt voor een wederzijdse versterking van deze beide landschappen.

Resumerend verzoeken wij uw College het  Welstandsbeleid Windmolenlijnopstellingen Noordoostpolder aan te passen, rekening houdend met onze bedenkingen zoals hierboven verwoord. Ons inziens betekent dit dat het geplande mega-windmolenpark niet door kan gaan. Het unieke dorpsaanzicht van Urk dient beschermd, de polder dient een open landschap te behouden en het IJsselmeer mag niet verworden tot industriegebied.

Hoogachtend,
namens het bestuur van de Stichting Erfgoed Urk en namens het Comité Urk Briest,


Leen van Loosen, voorzitter
Stichting Erfgoed Urk en Comité Urk Briest
Vormtweg 20A
8321 NC  Urk

 

Laatste Tweets

Uw mening:

Windpark Noordoostpolder...